1. Anticholinergica: De voornaamste boosdoener
Deze groep geneesmiddelen brengt de meest gedocumenteerde risico’s met zich mee. Ze werken door acetylcholine te blokkeren , een neurotransmitter die absoluut cruciaal is voor geheugen, leren en spierfunctie. In de hersenen zorgt dit effect er in feite voor dat de geheugencentra geen essentiële chemische brandstof meer krijgen.
Gevolgen op lange termijn: Hoewel kortdurend gebruik tijdelijke verwarring kan veroorzaken, hebben talrijke langetermijnstudies chronisch gebruik in verband gebracht met een aanzienlijk verhoogde kans op het vaststellen van dementie.
Veelvoorkomende voorbeelden:
Eerste generatie antihistaminica: difenhydramine (Benadryl), hydroxyzine.
Tricyclische antidepressiva (TCA’s): amitriptyline, nortriptyline.
Medicatie tegen overactieve blaas: Oxybutynine (Ditropan).
Antispasmodica: Voor maagkrampen en prikkelbaredarmsyndroom (IBS).
2. Benzodiazepinen en sedativa-hypnotica
Geneesmiddelen zoals diazepam (Valium), alprazolam (Xanax) en zolpidem (Ambien), die worden voorgeschreven bij angst en slapeloosheid, zijn bedoeld voor kortdurend gebruik. Ze versterken het effect van GABA, de belangrijkste kalmerende neurotransmitter in de hersenen.
Langetermijneffecten: Chronisch gebruik vertraagt het centrale zenuwstelsel fundamenteel . Het kan de structuur van de diepe slaap verstoren, die essentieel is voor geheugenconsolidatie, en is in grootschalige studies consistent in verband gebracht met een verhoogd risico op dementie. Deze medicijnen worden over het algemeen niet aanbevolen voor langdurig gebruik bij ouderen vanwege zowel cognitieve risico’s als risico’s op vallen.
