Ik ben nu 63 jaar oud.
Dat is allemaal meer dan twintig jaar geleden gebeurd, maar ik herinner me elk detail nog.
De scheiding, hoe pijnlijk ook, heeft me mijn leven teruggegeven.
Ik heb vijftien jaar lang de marketingafdeling geleid voordat ik met pensioen ging. Ik ben een dozijn keer naar Japan gereisd, heb er echte vriendschappen gesloten en ben iemand geworden die meer was dan alleen iemands echtgenote.
Ik ben nooit hertrouwd. Ik heb af en toe gedatet en één serieuze relatie gehad die vijf jaar duurde voordat we in goede harmonie uit elkaar gingen. Maar ik heb mijn wereld nooit meer kleiner gemaakt om te voldoen aan andermans beeld van wie ik zou moeten zijn.
David stuurde me eens een e-mail, ongeveer drie jaar nadat de scheiding definitief was. Hij was hertrouwd. Hij verontschuldigde zich voor hoe het was geëindigd en zei dat hij hoopte dat het goed met me ging.
Ik heb nooit gereageerd.
Sommige hoofdstukken hebben geen epiloog nodig.
Ik studeer nog steeds Japans, maar nu puur voor mijn plezier. Ik lees romans, kijk films en geef soms bijles aan jonge professionals die de taal willen leren. De taal die begon als een geheime ontsnapping, is uiteindelijk mijn redding geworden, heeft me laten zien dat ik tot meer in staat ben dan ik mezelf had toegestaan te geloven.
Dat diner bij Hashiri was de ergste én de beste avond van mijn leven.
Het ergste was dat ik waarheden hoorde die mijn realiteit aan diggelen sloegen.
Het beste eraan was dat het me eindelijk aanzette tot actie. Dat ik niet langer genoegen nam met minder dan ik verdiende.
Dus als je hiernaar luistert en je zit in een huwelijk waarin je je onzichtbaar voelt, waarin je interesses worden genegeerd, waarin je het gevoel krijgt dat je minderwaardig bent, let dan op dat gevoel.
Leer de taal. Verzamel het bewijsmateriaal. Vind je Emma.
En als je er klaar voor bent, neem dan je leven weer in eigen handen.
Het zal niet makkelijk zijn. Het zal pijn doen. Er zullen nachten zijn waarop je alles in twijfel trekt.
Maar aan de andere kant van die pijn ligt een leven waarin je volledig jezelf kunt zijn. Waar je stem ertoe doet. Waar je niet alleen decoratief bent, maar essentieel.
En dat leven is het waard om voor te vechten.
